کورد توریسم
گردشگری کوردستان و مناطق کورد نشین
سردشت در دامنه کوه گرده سور (Gerde Sûr) گسترده شدهاست، کوهستانهای قندیل در شمال غربی سردشت قرار دارند. سردشت از شمال با پیرانشهر، از شرق با مهایاد و بوکان و از جنوب شرق با بانه در استان کردستان همسایهاست. سردشت از غرب با شهرهای رانیه و قلعه دیزه و استان اربیل(هولیر) و از جنوب با شهر سلیمانیه و شهر شارباژیر و ماوت در استان سلیمانیه همسایهاست. همچنین سردشت دارای ۱۰۰ کیلومتر مرز با کردستان عراق میباشد.
مردم سردشت به زبان کردی سورانی و با لهجه موکریانی (مُکریانی) صحبت میکنند. البته مردم منطقه سردشت ته لهجه خاص و شیرینی در لهجه موکریانی خود دارند. سورانی موکریانی شاخهای از کردی کرمانجی شمالی محسوب میشود و قرابتهای همسان با سورانی هولیر در استان اربیل و سورانی بابانی استان سلیمانیه در کردستان عراق دارد. موکریان(مکریان) - Mukerian نام امارت تاریخی است که پیش ازقانون جدید تقسیمات کشوری به منطقهای در شمال غربی ایران گفته میشد که شامل شهرستانهای تکاب، بانه، سقز، شاهین دژ، بوکان، سردشت، اشنویه، مهاباد و ارومیه، پیرانشهر و نقده میشد. البته منطقه رانیه و پژدر و قلادزه را نیز به لحاظ قرابت زبانی و فرهنگی نیز جزء موکریان به حساب میآیند.
از توابع و مردم عشایر سردشت میتوان به ایل گورک، منگور، مامش، ملکاری، ایل بریاجی، میراودلی و بیگ زاده را نام برد. پراکندگی عشایر سردشت به شرح زیر است:
جمعیت شهرستان سردشت براساس پبش بینیهای نرخ رشد سالانه و احتساب مهاجرتهای منظور نشده در آمارها در سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۹۷٬۰۰۰ نفر میباشد. و دارای رشد ۳٫۶ درصدی جمعیت میباشد.
ناحیه سردشت به دلیل وجود جاذبههای طبیعی – محیطی و مناظر بکر و فوق العاده و همچنین آداب و رسوم و ویژگیهای ناحیه در استان و حتی کشور یک محدوده جغرافیایی استثنائی است. جاذبههای طبیعی – محیطی از جمله (آبشار شلماش در فاصله ۸ کیلومتری شهر، گردنه زمزیران بین سردشت و مهاباد، آبشار رزگه در منطقه آلان، آبشار چکوو تفرجگاه خدرآباد و پردانان و دره گرژال در جاده سردشت به پیرانشهر، دشت وزنه در دامنه کوهستانهای قندیل، دشت باژار، تفرجگاه و مصیف زوران، تفرجگاه بیوران و باساوه، کانی گراوان در کیلومتر ۱۵ جاده مهاباد، و وجود ۹۰٬۰۰۰ هکتار جنگل در سطح ناحیه و چشمه سارهای متعدد، جاذبههای فرهنگی (آداب و رسومات خاص)، آثار تاریخی و باستانی ناحیه (از جمله قلعه باستانی ربط در ۱۵ کیلومتری شهر مربوط به هزاره قبل از میلاد، شهر موساسیر ربط مربوط به دوران مادها، مربوط به دوره اشکانیان در فاصله ۲ و ۳ کیلومتری شمال شهر، محوطه تاریخی ساوان در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر، پل قلاتاسیان مربوط به دوره سامانیان، حمام قدیمی در داخل شهر مربوط به دوره عزیزخان موکری وزیر کرد که مربوط به دوران قاجاری است و محوطههای تاریخی متعدد که هنوز در سطح ناحیه شناسایی و کشف نشدهاند، را میتوان به عنوان بستر و زمینه ساز رشد و شکوفایی ناحیه در زمینههای مختلف اجتماعی و اقتصادی و توریستی دانست؛ با ذکر این اوصاف باید گفت که سردشت قابلیت تبدیل به منطقه نمونه گردشگری را دارد.
بمباران شیمیایی سردشت در زمان جنگ ایران وعراق: بمباران شیمیایی سردشت در تاریخ ۷ تیر ماه سال ۱۳۶۶ در ساعت ۴ و ۳۰ دقیقه بعد ظهر اتفاق افتاد که در این حمله ۴ بمب شیمیایی در شهر سردشت و ۳ بمب در روستاهای اطراف فرود میآیند. سردشت را اولین مورد استفاده از سلاحهای شیمیایی در تاریخ مینامند.
همچنین سردشت دارای گمرک و مرز زمینی کیله با کردستان عراق میباشد که درحال تبدیل شدن به مرز بین المللی است. فاصله سردشت از طریق راه آسفالته با مرز ۱۴ کیلومتر و فاصله هوایی سردشت با نقطه صفر مرزی کیله ۸ کیلومتر میباشد، و فاصله سردشت با قلادزه (قلعه دیزه) ۳۵ کیلومتر و با رانیه ۶۵ کیلومتر و با هولیر(اربیل) ۲۰۰ کیلومتر میباشد. با افتتاح مرز بین المللی کیله، سردشت به دروازه ترانزیت ایران در شمال غرب به کردستان عراق، ترکیه، سوریه و حوزه مدیترانه تبدیل میشود
